Quando começa o galeguismo ou nacionalismo galego? Poderia começar polos celtas, pola provincia romana de Gallaecia, polo reino suevo, polos irmandinhos... mais o punto de partida do nacionalismo galego moderno como movemento social organizado e concebido como a plasmaçom dumha ideología política é o s.XIX.

Como está perfeitamente documentado, o galeguismo começa da mao do movimento cultural conecido como o "Rexurdimento" a meiados do s. XIX, ainda que nom por aquel tempo recibirá políticamente o nome de provincialismo, regionalismo e, entrado o século XX, nacionalismo.

Nom é umha ideologia recente, pertence á época da génese das ideologias de masa (socialismo, comunismo, anarquismo), que nom foram posíveis até entóm, e que se virom posibilitadas polos avances que a revoluçom industrial trouxo, em maior ou menor medida, também até a Galiza. É pois, tam antiga como o resto de ideologias que existem na actualidade. Por que nom existiu antes? Pois fundamentalmente porque nom se derom as condicións necesarias para que isso sucedera, principalmente que houvera umha certa porcentagem da populaçom alfabetizada.

No contexto histórico daqueles anos, na Europa coexistiam diferentes tipos de naçons-estado. O mapa político era mui diferente do actual. Para resumir:

• Por umha parte, estavam os grandes imperios. Uns no seu apogeo, como o británico, o francés e o austro-húngaro. Outros na súa decadencia, como o holandés, o español, o portugués ou o otomano. Seguía a ser a época dos imperios.
• O proceso de descolonizaçom americano estaba mui recente. E con ele o fracaso do modelo imperial.
• O modelo feudal seguia vixente na maior parte de Europa, modelo que finalizaría coa formaçom de novos estados como Alemanha e Italia.
• A revoluçom francesa e a independencia dos EEUU revolucionan o mundo. Todo é posível agora.
• O movemento cultural romántico, que levava implícita a exaltaçom nacional, vivía o seu momento de espledor.

É nese momento, e nom antes, quando jurdem na Europa a idea das naçons e das súa posibilidades. A idea de que a naçom espanhola é eterna e as demais simples accidentes históricos, é ridícula e maliciosa. Deste jeito, a idea de naçom espanhola é contemporánea da de naçom galega, sendo a primeria criada fundamentalmente com o fim de respaldar as guerras imperialistas (África, Cuba, Chile, etc...) e a segunda para oponher-se a elas e á emigraçom que começou nesse século também a ser masiva.

Neste momento histórico, os documentos científicos, por influencia francesa, começam a escreverem-se em primeiro lugar na língua do estado corresondente. O latim começa a perder o seu posto de língua franca. Os estados começam a ter máis controlados aos seus cidadáns, como consecuencia inevitável da melhora dos meios de locomoçom. O estado, símbolo de progreso, começa a substituir ao imperio, símbolo do velho régime.

Por que o galeguismo nom foi posível con anterioridade? Ademais do baixo nível cultural, o factor máis inhibidor do nacionalismo foi o enorme poder do Imperio Español, imperio construído, como todos, coa sangue dos povos, sometidos ou sometedores, que o compunham. Outro factor decisivo foi a enorme cantidade de ouro e riqueças chegadas de América até a metrópole. Esse feito tivo umha importancia capital no desenrolo de todo o Imperio, condicionando a súa economía durante séculos. Os chamados Séculos Escuros, fóro-no por muitos motivos, máis a alianza entre Imperio Espanhol e a Igrexa Católica foi clave para o sometemento de povos como o galego para um fim superior: a expansom do catolicismo no mundo.

Por otra banda, umha das críticas que se fazem habitualmente aos nacionalismos desta época é a súa deriva étnica de cara a posicións que exageradamente se prentendem "proto-nazistas". Críticas interesadamente sacadas de contexto, xa que as numerosas alusións á raça, aos antergos e a umha presunta supremacía étnica sobre o resto dos povos só podem entenderse desde a perspectiva da necesidade de artelhar um pasado glorioso, do que o nosso povo se vira privado de jeito ominoso.

As figuras claves deste periodo som Manuel Murguía, Eduardo Pondal e os participantes no Rexurdimento em geral. O punto culminante da etapa sería a constituçom na Havana da Real Academia Galega, com a aportaçom do himno e dumha escrita. A começos do século XIX, o castelam homogeniça a súa escrita. O galego terá que esperar um século, ja que nom terá o apoio do estado até o último quinto do século XX. Esse tempo é o motivo principal polo que a norma oficial é a baseada no castelam e nom na etimologia latina na que deveria.

O periodo podémo-lo finalizar com a catarse dos imperios na Primeira Guerra Mundial. O imperio espanhol já tivera a sua hecatombe com a perda das últimas colonias americanas, e essas enormes catástrofes humanas provocan um novo clima na Europa. Surgem os ares de cambio: o nacionalismo colhe corpo real e organíza-se como pode em asociacións e partidos políticos. E nese punto continuaremos a nosa historia na seguinte entrega: O periodo de entreguerras e a consolidaçom.

Agora mesmo no país estamos a viver umha época de inmobilismo absoluto. A maioría esmagadora que logrou a direita centralista no Parlamento Galego provoca o retorno do estancamento no que levamos sumidos, con poucas excepçons, os últimos 70 e longos anos. Tendo en conta isto e outros factores, como a atençom e tempo que lhe levo adicado ao asunto prácticamente desde que tenho uso de razóm, dispónho-me a relatar umha breve e incompleta, ainda que espero reveladora, historia do movemento nacional galego.
Nom é nengúm segredo que o nacionalismo galego atravessa um dos seus peores momentos. E aínda assim, segue a ser peza chave, motor e forza com grande influência na política e na sociedade galegas. Um movemento que, como todos os nascidos na época do Romanticismo, é dizer, a meiados do século XIX, esperta grandes paijons, odios e todo tipo de sentimentos contrapostos. Ás veces até numha mesma pessoa.
Debo dizer em primeiro lugar que eu nom sou umha pessoa excesivamente qualificada para narrar esta Historia. Existem muitas outras melhor preparadas para conta-la. Ainda assim, espero poder iluminar certos aspectos escuros, ademais de desmontar certos mitos interesados, aceitados de boa gana e difundidos com fe ruim. Também influi que dous madrilenhos me devam dinheiro e nom tenha data de cobro para eses quartos.

Um esquema do que vai vir:

• Para começar a falar do nacionalismo, sem asustarse, vou começar polo seu nacemento: o Rexurdimento. O movemento cultural e esse século tam escuro e tam latoso para os estudantes de Bacharelato que é o XIX e começos do XX.

• A segunda parte, será a consolidaçom. A transformaçom da ideologia em força política da mao primeiro da debacle espanhola do 98 e, quiçabes máis importante, da brutal matança de milhoes de pessoas provocada polos grandes estados na Primeira Guerra Mundial. Esse será o tempo da formaçom do máis grande referente político do nacionalismo: o Partido Galeguista de Castelao.

• A terceira parte versará sobre os anos escuros da ditadura, do exilio e da transiçom ate a actual e presunta "democracia". Dúas etapas que nom podem ir separadas, ja que devem entenderse como um todo. E em muitos casos, incluso com os mesmos actores.

• A cuarta parte cubrirá toda a etapa do tam desprestigiado Estatuto de Autonomia vigente e a consolidaçom do partido nado para enfrontar-se a ele: o Bloque, ademáis do outro partido nacionalista que chegou a ter tanta ou máis importancia que o Bloque e do que agora interesadamente nunca se fala: "Coalición Galega".

• E por último, toda boa serie tem que ter um epílogo. Espero chegar para ve-lo.

Em resume, máis literatura derramada, desta vez em forma de crónica histórica aligeirada. Justo o que o pais máis necesita agora.

Últimamente posteo poucos vídeos, mais este acho que paga a pena. Só umha explicaçom: toda a gente do vídeo non estava manifestándo-se por um tema político, se nom polo sentimento.
Somos muitos os que pensamos que a existência do galego fai este mundo algo melhor. Que assim seja por muitos anos.

O galego que non fala
Na lingua da súa terra
Non sabe o que ten de seu
Nin é merecente dela.

("“Da vella roseira”", Victoriano Taibo)

Neste dia tam sinalado, acho que é o momento oportuno para ponher aqui o o discurso de Belén Regueira nos premios Mestre Mateo 2008:

Grandes palabras dumha mui grande mulher.

Os lobos de Moeche é un albúm de cómic do debujante Manel Cráneo que revive as revoltas irmandinhas que ocurriram alá polo século XV en toda Galiza. Presentado este pasado mes de Abril, tráta-se dum trabalho de enorme qualidade en todos os aspectos.

Está ambientado no lugar de origem das revoltas: a comarca do Ortegal, na que Moeche fora um lugar importante há seculos. Este feito dá-lhe um valor superior para os que somos dessa comarca, sempre algo esqueçida e aparentemente pouco involucrada na gestaçom do galeguismo. Pola contra, os feitos históricos narram que foi un fidalgo ortegano o que prendeu o lume da primeira e única revoluçom galega. Essa revoluçom pioneira que só puido ser apagada polo surgimento dunha potencia imperial como Castela, apoiada pola igreja católica.

Outro detalhe menor: o título sería irrisório há só uns anos para umha grande cantidade de paisanos. Agora, pola contra e a pesares dos contratempos, acépta-se com a normalidade que deveria. Seica ouveam, logo cavalgamos...

Seica é tempo de mudanças. Agora mesmo estamos vivir, sem decatar-nos, um tempo de cambios. Á crise económica que estamos padecendo a nível global, sumou-se esta fin de semana o troco de governo na Galiza.

A esse troco, escolhido livre e voluntariamente polo povo galego, nom o posso qualificar mais como um contratempo. Um contratempo que pode resultar caro de máis. A um governo que levemente tentava, com muitos atrancos, ser eficaz e solvente, substitúeo outro que ja é corrupto antes mesmo de entrar a governar.

Nom vou ocultar o meu disgusto por esse novo rumbo escolhido polo meu (ainda) povo. Agora nom é tempo para fazer análises detalhadas da situaçom, ja o haverá para faze-lo com calma nos próximos meses. Ainda assim vou realizar ja algumhas mudanças pessoais que vinha posponhendo desde há algum tempo.

A primeira delas podéde-la comprovar lendo esta entrada. Desde agora vou postear máis empregando a norma internacional do galego: o galego-português. Sempre considerei que era um jeito tam válido como a norma "oficiosa" de escrever na minha lingua e a partir de agora vou-na empregar para postear no blogue. Por outra parte, isso non significa que abandone o galego da Reial Academia definitivamente. O tempo dirá.

Para todos aqueles que nom me entendades ou tenhades algumha dúvida, estou á vossa disposiçom para qualquer consulta que me queirades realizar.

O vindeiro 1 de marzo haberá eleccións para escoller aos representantes no Parlamento da Comunidade Autónoma de Galicia. A estas alturas quedará xa pouca xente que teña esperanza de que algo cambie despois delas. Cambio. Ésa é a palabra máxica. Ésa foi a promesa coa que Barack Obama gañou as últimas eleccións norteamericanas.

Se co paso do tempo haberá cambio aquí ou non é algo que ninguén pode saber agora. Mais o seguro é que si necesitamos ese cambio. Incluso a xente á que as cousas lle van especialmente ben necesita ese cambio. Todo ten que mudar para mellor e a xente ten que recuperar a fe en construir un mundo mellor.

Veñen enriba de nós tempos difíciles. Que esperamos algúns do novo goberno? Algo ben simple: que sexa máis eficiente que o anterior. É certo que algo se mellorou nese aspecto nestes últimos catro anos, mais ainda queda moito por mellorar. E é algo que só se pode conseguir coa vontade, non só do goberno, senón de toda a poboación.

Só me queda lembrar unha frase do primeiro presidente galego electo, Albor, que dicía algo así: "Temos que traballar para mellorar as condicións de vida de todos, porque non todo o mundo é ou quere ser funcionario". Mágoa que el non cumprise con esa promesa.

Ésta é a aparición de Berroguetto (aló polo minuto 1:30) nun especial da televisión escocesa en gaélico sobre o festival 'Celtic Connections' de Glasgow. Simplesmente observar que non fan ningún comentario nin os tratan como algo diferente, se non que os presentan como un grupo máis que toca no festival.

Esta é unha escolma de fotos dos montes comunais da parroquia da Pedra, no concello de Cariño. Foron tomadas haberá un ano, a comezos de 2008. Non é unha recopilación exhaustiva, foron tomadas un día para amosar só os principais desastres.

Poderíanse tomar moitas máis, e recoméndolle a todo o mundo que tire todas as que queira ou poida. O estado xeral da superficie comuneira é verdadeiramente lamentábel. Os montes comunais son propiedade de toda a parroquia, son un legado que ten máis de 1500 anos de antiguedade e que non se debe botar a perder.
Co recente cambio na directiva comeza unha nova etapa. Se poderá haber futuro ou non é algo que deberá decidir a parroquia no seu conxunto.

A ciencia-ficción (en adiante cf) é un xénero literario que trata da especulación sobre o futuro que lle agarda á humanidade. A moita xente, incluido este autor, parécelle que debería chamarse ficción especulativa, que é máis axeitado. O motivo dese nome é que en moitas ocasións esa literatura non trata de ciencia, senón de especular sobre un mundo alternativo no que se dan unhas condicións diferentes das deste.

Hoxe en día vivimos nun mundo que hai só vinte anos sería considerado, cando menos, futurista. E como estamos demasiado ocupados vivíndoo, ás veces non reparamos niso. Por ese motivo, vou propoñer unha serie de exemplos de feitos realmente extraordinarios aos que estamos habituados e quizabes non lles damos o valor que deberían:

Os teléfonos móbiles. Ése é tópico número un e o primeiro en recriminarllo á cf. Realmente os escritores de cf levan escrebendo da comunicación instantánea e sen fíos desde a orixe do xénero moderno, alá por comezos do século XX. Simplesmente, asumíano como normal e empregábano como medio de expresión dos seus personaxes, sen profundizar nos detalles. E, sen ir máis lonxe, o simple feito de poder transmitir a voz por medio de cables eléctricos, o vulgar teléfono fixo, foi o inspirador dos medios de comunicación que temos agora e algo propio de feiticeiros (maxia) nas época pre-industriais.

Os voos de 10€. O feito de calquera, repito: calquera,  poida viaxar nun mecanismo mecánico máis pesado que o aire a case calquera parte do globo a un prezo asequíbel é de por sí algo utópico, própio dos soños máis surrealistas de Karl Marx e que ao mesmo Lenine lle custaría imaxinar.

A educación ata os 30 anos, e mais... Esa nova forma de vivir, xunto cos millóns de funcionarios que Europa mantén fala de estarmos a vivir nun semi-paradiso utópico no que á maior parte da xente (ollo, só no primeiro mundo) vive sen coñecer o traballo duro diario. Por outra parte, millóns de persoas nos países que non son ricos viven explotadas e na miseria absoluta. Algo que tamén forma parte da cf: a distopia.

A alteración dos xenes. Xa non resulta extraño ver un rato ao que lle sae unha orella, ver notícias sobre cultivos transxénicos, por non falar dos bebés probeta, o uso de hormonas para engordar o gado ou experimentación con células madre. Noutro tempo o poder das alteracións sobre as especies estaban en mans dos bruxos, chamáns ou druidas. Ou tal vez das meigas... Existe todo un novo mundo ao que nos enfrentamos e que plantea novos problemas, moitos deles éticos. Eses problemas aos que se enfrontaban os deuses na antiga Grecia.

Os anticonceptivos. O feito de que as parellas poidan planificar a súa descendencia, e de que as mulleres puidesen ser donas da súa sexualidade foi quizabes o feito que realmente cambiou o mundo no último tercio do século XX. A proliferación dos métodos de control da natalidade tivo como consecuencia un cambio na sociedade ao que, por diversos motivos, a xente da miña xeración aínda se tivo que acostumar. De feito, esa transformación continúase producindo e pode que estexamos tan pouco preparados como estiveron os nosos pais con nós. Iso aínda se há de ver.

Puxen cinco puntos, pero poderían ser moitos máis: EEUU teñen un presidente negro, internet... Vivimos, gostemos diso ou non, nunha época de enorme transformación, nun mundo moi cambiante, cos seus problemas e as súas oportunidades. As luces e sombras dunha nova era da que temos o privilexio, non só de ser testemuñas, senón de participar e axudar a construílo.

O título desta entrada é o mesmo que o do artigo escrito por Xabier Loureiro para o xornal web GZNación, e que podedes atopar na barra lateral. O artigo refírese á situación actual do mercado laboral. É un tema que interesa a moita xente polo que aconsello a lectura dese artigo e tamén vou dar a miña opinión aquí.
Agora mesmo estánse a dar dous fenómenos que en aparencia son contradictorios. Dunha parte, na Galiza en particular, a maior parte da poboación está a disfrutar da maior calidade de vida da súa historia: nunca tan ben se viviu. Pola outra, o traballo nunca foi tan pouco valorado.
Por todas partes proliferan os "MacJobs", traballos que toman como modelo o da multinacional de comida lixo: contratos precarios e condicións económicas propias de indixentes para unha parte cada vez máis importante da poboación.
A situación é moi complexa e vén dada pola composición dos diferentes estratos da sociedade galega. Os "motores" principais da economía galega, desde o meu punto de vista, son: o capital tradicional que provén da terra, as grandes empresas que explotan os recursos país e, en último lugar, o estado. Os traballadores que queiran prosperar teñen que depender na case totalidade dos casos deses poderes. Non existe a posibilidade de traballar en sectores productivos, industriais ou tecnolóxicos no que un profesional se poida desenvolver sen ter que servir (ou vender a súa alma) a eses poderes.
O país é unha finca privada explotada por unha casta de terratenientes, funcionarios e directivos que se aproveitan despiadamente dos seus recursos e da súa xente. Deste xeito, a ausencia dunha burguesía emprendedora que forme unha rede social forte provoca a existencia da "provincia gallega", dependente da capital do Estado. Isto é, a dependencia social e económica dun foco, Madrid, que é incapaz de xestionarse a si mesmo con eficiencia.
As élites do país, as clases altas e os seus satélites, están a impoñer como "beneficioso" un modelo que só favorece os intereses duns poucos e, co control dos medios de comunicación e dos dous grandes partidos, suprime a esperanza de termos as ferramentas (instituto de credito propio, empresas estratéxicas xestionadas desde aquí, etc...) coas que afrontar os problemas deste novo século.
Como di o autor do artigo, precisamos de institucións sólidas sen cacicadas dos de turno... Precisamos de solucións reais, con resultados e non plans baleiros de obxectivos.